Kaunos Karca Yazıtları

C.Ka 1

G. E. Bean tarafından 1948 yılında Kaunos’un batısında Mezargediği adlı bir mevkide keşfedilen bu mermer kapı lentosu (77 x 48 x 46 cm), tahrip olmuş bir mezara aittir ve dört satırlık bir mezar yazıtı taşımaktadır; “Mal oğlu Psuśol’ün (mezarı)” şeklinde okunabilir (Adiego 2007). Kaunos kazı evinin deposunda korunmaktadır. Yaklaşık MÖ 4. veya 3. yüzyıla tarihlenir.

(→)
1       sñis
1-2    sδisas
2       psuśoλś
3       malś mnoś

C.Ka 2

G. E. Bean tarafından 1949 yılında Kaunos’un merkezî kutsal alanında, Helenistik stoanın arkasında keşfedilen gri kireç taşı stel parçası (47 x 49 x 21,5 cm) 14 satırıyla bilinen en uzun Karca metindir. Büyük ölçüde anlaşılmaz olmakla birlikte, siyasi veya dinî düzenlemeler içerdiği düşünülmektedir. Kaunos kazı evinin deposunda muhafaza edilmektedir. MÖ 4. veya 3. yüzyıla tarihlenebilir.

(→)
1       [ui?]omλŋ qrds γrds o[.]i
2       […]r sb ak̑mnnartnyr obsmns[…]
3       [.]k̑arλanoŋ sb zšariosŋik̑ […]
4       [.]nudrmak̑yrpai sarniš sb u[…]
5       [.]aT punoτ2 otrš bi sb ak̑tmsk[m …?]
6       [.]δ bi 𐋆aitk ouor γδbšλaŋ𐋆i [.]
7       […] sarniš sb 𐋆orsolš sb uTbit
8       [.]bi qrdsoλš ait 𐋆mali Tk̑it
9       [.]intnor k̑yrapaiś umoλτ2oba
10     [.]δiurt obsmsmñ𐋆ñ ouor mt𐋆yr
11     […]abrunk̑ur[.]šynšTynn sb
12     […]tbsms 𐋆mali […]
13     […]maT sb an[…]
14     […]ba

C.Ka 3

Yazıt, Kaunos’ta kaya oyma bir mezarın (Roos sisteminde E 1) girişinin üzerindeki cepheye, 17 ila 21 cm arasında değişen çok büyük harflerle kazınmıştır. İçerik kısa bir onomastik formüldür: “Bu (mezar) iβrs’in (oğlu) Soru’ya aittir” (Adiego 2007). Mezardaki seramikler MÖ 4. yüzyılın ortalarına tarihlenirken, paleografik analizler yazıtın iki dilli Kaunos yazıtından (C.Ka 5) daha genç olduğunu ve muhtemelen MÖ 3. yüzyıla tarihlendiğini göstermektedir.

(→)
1       šoruś
2       ann iβrsś

C.Ka 4

Gri kireç taşı stel parçası (13 x 25 x 25 cm) 1971 yılında Agora’nın kuzey tarafındaki kazılarda bulunmuştur. Başlangıçta C.Ka 2 yazıtına ait bir parça olduğundan şüphelenilmiş, ancak modern ölçümler bu stelin 3 cm daha kalın olduğunu göstererek bağımsız bir belge olduğunu doğrulamıştır. İçeriği bilinmemektedir. Parça Kaunos kazı evinin deposunda saklanmaktadır.

(→)
1       […]uśouś iβrsδr[.]
2       […]ayomλn𐋆ri
3       […]dar𐋆idymš

C.Ka 5

Mavi-gri bir mermer stele ait iki parça 1996 yazında Baki Öğün ve Cengiz Işık başkanlığındaki kazı ekibi tarafından, bunlara bitişen üçüncü bir parça ise 1997 yılında gün yüzüne çıkarılmıştır. Stoa’nın arkasındaki bir teras duvarının yakınında, aynı zamanda Hekatomnit heykel kaidelerinin de ele geçtiği bir alanda bulunmuşlardır. Birleşik üç parçanın toplam yüksekliği 46,5 cm, maksimum genişliği yaklaşık 27 cm ve kalınlığı 8,5 cm’dir. 18 satır Karca ve 8 satır Yunanca içeren, sıklıkla “Kaunos Çift Dillisi” olarak anılan iki dilli bir yazıtın parçalarını taşımaktadır. Metin, iki Atinalı vatandaş olan Nikokles ve Lysikles’in proxenoi ve eueregetai (hayırseverler) olarak onurlandırıldığı bir kararnamedir. Bu belge, Karca dilinin modern çözümünün doğrulanmasında çok önemli bir rol oynamıştır. MÖ 4. yüzyılın son çeyreğine, özellikle Hekatomnit sonrası dönemde MÖ 322 veya 314’e tarihlenmektedir. Stel Fethiye Müzesi’ndedir.

(→)
1          kbidn uiomλn
1-2       i[…]ini
2          sδrual
2-3       nik[ok]lan
3          lysiklas[n]
4          otonosn sb
4-5       lys[ikl]an
5          lysikratas[n]
6          otonosn sarni[š]
7          mdoτ2un sb
7-8       unδo[…]tλš
8          kbdynš sb
8-9       β2o[…]olš
9          otrš sb
9-10     ak̑t[ms]km
10        tabsims sb […]
11        yτ2oru sb ak̑t[…]
12        buky[…]i[…]I
13        […]śunmoa[.]λboror
14        […]𐊱λk̑sasoτ2 ort
15        tab sb ort[.] sb
15-16   𐊱orouo
16        i mslmnlia
17        purmoruos mnos
18        aitusi

Yunanca metin:
1       ἔδοξε Καυν[ί]οις, ἐπὶ δημιο-
         ργοῦ Ἱπποσθένους· Νικοκ-
         λέα Λυσικλέους Ἀθηναῖο[ν]
         καὶ Λυσικλέα Λυσικράτ[ους]
5       [Ἀ]θηναῖον προξένους ε[ἶναι κ]-
         [α]ὶ εὐεργέτας Καυνίω[ν αὐτο]-
         ὺς καὶ ἐκγόνους καὶ [ὑπάρχει]-
         ν αὐτοῖς ε[ἴσπλουν καὶ ἔκπλουν]
         [— — — — — — — — — — — —]

Yunanca metin tercümesi (Marek, 2006’dan):
Kaunoslular karar vermiştir. Hipposthenes demiurgos idi. Atinalı Lysikles oğlu Nikokles ve Atinalı Lysikrates oğlu Lysikles, kendileri ve soyundan gelenler, Kaunosluların proxenoi’leri ve hayırseverleri olacaklar ve E[—]’ye sahip olacaklar.

C.Ka 7

Yazıt, 1998 yılında Kaunos’ta palaestra terasının altındaki kutsal alanda bulunan bir Attika kase parçası üzerindeki üç harfli bir grafitiden oluşmaktadır. Yazıt, tamlayan eki almış bir şahıs adı olarak tanımlanmıştır. Parça MÖ 4. yüzyıla tarihlenmekte ve Kaunos kazı evinde muhafaza edilmektedir.

(→)
1       […] noś

C.Ka 8

Yazıt, Demeter Kutsal Alanı’nın bir teras duvarının batı tarafındaki iki blok üzerinde yer almaktadır. Yaklaşık 7 cm yüksekliğinde harflerle iki satır halinde yazılmış olup ikinci satırda yalnızca iki harf bulunur. Kutsal alan duvarının bir parçası olarak yerinde (in situ) durmaktadır. Metnin içeriği anlaşılamamıştır. Yazıt paleografik olarak MÖ 4. yüzyılın sonuna tarihlenmiştir.

(→)
1       potkośλś?aba?δ?
2       ya

C.Ka 9

Kapaklı çanak (lekanis) parçası (2,5 x 11,5 cm) üzerindeki grafiti, ağız kenarına kazınmış olup 1990 yılında Kaunos’taki stoanın ortasında bulunmuştur. Yazıt, arkaik işaret biçimleriyle dikkat çeker ve Kaunos’ta bulunmuş en eski yazıttır. Çanak parçası MÖ 6. yüzyılın sonuna tarihlenmiştir. Kaunos kazı deposunda (Env. 1708090 ST) muhafaza edilmekteydi.

(→)
1       […]ois?ur?mλo

C.Ka 10

Üç harften oluşan yazıt, 2006 yılında arkeolog B. Schmaltz tarafından Kaunos surları üzerinde yaptığı çalışmalar sırasında keşfedilmiştir. Batı kent surlarının kuzey kesiminin dış yüzeyinde, Sivrihisar’ın kuzeyinde yer alan kapının yaklaşık 20 m güneyinde, mavi-gri mermer bir bloğa kazınmıştır. Yazıt, uzunluğu 10,6 cm ve harf yüksekliği 7 ila 8 cm olan tek satırda üç harften oluşur. Bir zanaatkâr veya mimara ait bir şahıs adı olarak yorumlanmaktadır. MÖ 3. yüzyılın son çeyreğine tarihlenen surlarla çağdaş olması muhtemeldir.

(→)

1       orm

C.Ka 11

Büyük yuvarlak bir teknenin ağız kenarına ait beyaz mermer parça (18 x 9 x 5 cm), 2016 yılında Kaunos’taki Apollon kutsal alanında yapılan kazılarda bulunmuştur. Orijinal teknenin toplam çapının yaklaşık 84 cm olduğu tahmin edilmektedir. Üç karakterlik yazıt, bir adak metninin başlangıcı (“Bu [nesne…]”) olarak yorumlanmıştır. Parça MÖ 5. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlenmekte olup muhtemelen Kaunos kazı evinde saklanmaktadır.

(→)
1       snṇ[

Kaynaklar:
Adiego, I.- J. 2007. The Carian Language, Leiden/Boston. (C.Ka 1– C.Ka 9)
Adiego, I.- X. 2019. “’Archaic’ Carian,” in Karia Arkhaia. La Carie, des origines à la période pré-hekatomnide. 4èmes Rencontres d’archéologie de l’IFÉA. Istanbul, 14-16 novembre 2013, eds. O. Henry, K. Konuk,  Istanbul, 23–41. (34)Bean, G. F. 1953. “Notes and inscriptions from Caunus,” Journal of Hellenic Studies 73, 10–35.
Çörtük, U., Gander, M. & Holler, B. 2018. “Das Fragment eines Kultgegenstandes mit karischer Inschrift aus Kaunos,” Kadmos 57, 107–128.
Deroy, L. 1955. “Les inscriptions cariennes de Carie,” L’Antiquité Classique 24, 305–335. (319–320).
Frei, P. & Marek, C. 1997. “Die karisch-griechische Bilingue von Kaunos. Eine zweisprachige Staatsurkunde des 4. Jh.s v. Chr.,” Kadmos  36, 1–89.
Frei, P. & Marek, C. 1998. “Die karisch-griechische Bilingue von Kaunos. Ein neues Textfragment,” in Colloquium Caricum, ed. W. Blümel, Berlin, 1–18.
Frei, P. & Marek, C. 2000. “Neues zu den karischen Inschriften von Kaunos,” Kadmos  39, 83–132.
Kunnert, U., Schürr, D. & Zingg, E. 2010. “Eine neue karische Mauerinschrift aus Kaunos,” Kadmos 49, 169–180.
Marek, C. 2006. Die Inschriften von Kaunos, München.
Masson, O. 1973[75]. “Un nouveau fragment d’inscription carienne de Kaunos”, Anadolu 17, 123–131 ve plts. I–II.
Robert 1950. “Inscriptions inédites en langue carienne,” Hellenica  VIII, 5–22, ve plts. I–XXX. (18, 21 ve plts VI-3, IX-1, XXVIII-1).
Roos, P. 1972. The Rock-Tombs of Caunus I, Göteborg. (93 ve plt. 40)
Schürr, D. 1996. “Zur karischen Felsgrabinschrift von Kaunos (28*),” Kadmos 35, 157–159.
Schürr, D. 2001. “Karische und lykische Sibilanten,” Indogermanische Forschungen 106, 94–121.
Schürr, D. 2010. “Rezension von The Carian Language by I.-J. Adiego,” Kratylos 55, 134–142.

Görseller:
L. Robert, 1950
L. Deroy, 1955
O. Masson, 1973[75]
I.-J. Adiego, 2007
U. Kunnert, D. Schürr, E. Zingg, 2010
Dick Osseman, 2011 (CC BY-SA 4.0)
U. Çörtük, M. Gander, B. Holler, 2018
Bora Bilgin, 2025