Yunanistan’da Bulunmuş Karca Yazıtlar

G 1

Yazıt, 1954 yılında ephor Threpsiades tarafından Atina’daki Kerameikos’un güney-güneybatısındaki bir sokakta yapılan kazılarda Themistokles surunun inşasında yapı malzemesi olarak yeniden kullanılmış halde keşfedilmiştir. Beyaz mermer mezar kaidesi üzerindeki yazıtın üçüncü satırı Karca, diğer satırları ise Yunancadır. Bloğun sağ tarafı tahrip olmuştur, ancak Karca metin büyük ölçüde korunmuştur. Yunanca metin, anıtın “Skylax oğlu Karyalı Tyr[ ]”e ait olduğunu belirtmekte ve heykeltıraş Aristokles’in imzasını içermektedir. Bu iki dilli yazıt, śjas kelimesinin “mezar” veya “anıt” anlamına geldiğinin belirlenmesine yardımcı olması ve san‘ın işaret zamiri (“bu”) olduğunu tanımlaması açısından Karca dilinin çözümlenmesinde temel bir rol oynamıştır. MÖ 6. yüzyılın son çeyreğine tarihlenmektedir. Yazıtlı blok, Atina’daki Kerameikos Müzesi’nde (Env. No. I 190) muhafaza edilmektedir.

(→)
1       śjas san tur[…]

Yunanca metin:
1       σε͂μα τόδε : Τυρ[—–]                 Bu, Tyr[…]’nın mezarıdır,
2       Καρὸς τō Σκύλ[ακος]                 Karya’dan, Skylax’ın oğlu.
3       (Karca satır)
4       [Ἀ]ριστοκλ͂ες ἐπ[οίε̄σεν]             Aristokles onu yaptı.

G 2

Attika siyah cilalı skyphos (içki kabı) parçası (10,4 x 5,1 cm), 1991–1992 yıllarında Selanik vadisinin kuzeybatı tarafında yer alan Trapeza Lebet mevkiinde yapılan kurtarma kazılarında keşfedilmiştir. Yazıt, dış kaide yüzeyine (pişirim sonrası) kazınmış bir grafitidir. Bir kişisel ad olarak yorumlan tam bir sözcük ve ardından dikey bir ayırma çizgisi ile ikinci bir sözcüğün başlangıcından ibarettir. Seramiğin tipolojisine dayanarak MÖ 5. yüzyılın üçüncü çeyreğine tarihlenir. Eser Selanik Arkeoloji Müzesi’ndedir.

(→)
1       qlaλiś k?[…]

G 3

1995 ve 1996 yıllarında Selanik yakınlarındaki Karabournaki’de (antik Therme) yapılan arkeolojik kazılarda bulunmuştur. Yazıt, turuncu-kırmızı bantlarla süslenmiş aynı İon tipi kapalı kaba (muhtemelen bir amfora veya büyük oinokhoe) ait altı çömlek parçası üzerine kazınmıştır. Harfler, kap kırıldıktan sonra kazınmıştır. Birleştirilmiş büyük parça 12 x 10,7 cm ölçülerindedir. Metin sağdan sola yazılmıştır. Özenle kazınmamış kişisel ad dizileri ve sayısal semboller içermekte olup, araştırmacılar bunun yerel ticaretle ilgili ticari bir karaktere sahip olduğu sonucuna varmıştır. Paleografik olarak, tipik olarak Mısır alfabetik varyantıyla ilişkilendirilen j  harfini kullanması açısından önemlidir. Kap MÖ 5. yüzyıla tarihlenir. Parçalar, Selanik Arkeoloji Müzesi’ndedir.

(←)
Frg.1   uśoλ xx paw? t xxem uliat mid?[…] m?nydiq IIII
Frg.2   o/tmba[…]
Frg.3   […]b/s?odŋ II

G 4

2001 yılında Selanik Karabournaki’de keşfedilmiştir. Yazıt, koyu kırmızı astarla kaplanmış, birleştirilmiş iki parçadan (9,1 x 15 x 1,7 cm) oluşan parçalı bir çatı kiremidi üzerindedir. Nesne, her ikisi de soldan sağa yazılmış iki bağımsız metin (a ve b olarak etiketlenmiştir) içermektedir. Yalnızca birkaç harf korunmuş olsa da, özgün bir şekli olan Karca i harfi ve Karca adı Ismenda ile ilişkilendirilen ismn diziliminin varlığı, Karca tanımlamayı desteklemektedir. Bu stratigrafik bağlamda bulunan seramiklerin çoğuyla uyumlu olarak Arkaik Dönem’e atfedilir. Eser muhtemelen Selanik Arkeoloji Müzesi’ndedir.

(→)
Part a  […]t […]tmb […]tt […]tt […]j?om tt […]xλ xb x x
Part b  […]ś b ismn II […]ym II

Kaynaklar:
Adiego, I.- J. 2007. The Carian Language, Leiden/Boston. (G 1–G 2)
Adiego, I.- X. 2019. “’Archaic’ Carian,” in Karia Arkhaia. La Carie, des origines à la période pré-hekatomnide. 4èmes Rencontres d’archéologie de l’IFÉA. Istanbul, 14-16 novembre 2013, eds. O. Henry, K. Konuk,  Istanbul, 23–41. (31–33)
Adiego, I.-J., Tiverios, M., Manakidou, E. & Tsiafakis, D. 2012. “Two Carian inscriptions from Karabounaki/Thessaloniki, Greece,” in Stephanèphoros. De l’économie antique à l’Asie Mineure. Hommages à Raymond Descat, ed. K. Konuk, Bordeaux, 195-202. (G 3–G 4)
Deroy, L. 1955. “Les inscriptions cariennes de Carie,” L’Antiquité Classique 24, 305–335. (334–335)
Tzanavari, K. & Christidis, A.-Ph. 1995. “A Carian Graffito from the Lebet Table, Thessaloniki,” Kadmos 34, 13–17.

Görseller:
K. Tzanavari & A.-Ph. Christidis, 1995
I.- J. Adiego, 2007
I.- J. Adiego, et al., 2012
Furius, 2022 (CC0 1.0)
Jona Lendering (CC0 1.0)
palaeolexicon.com